In deze blog wil ik graag op zoek naar typische ‘dagdagelijkse’ dingen waar we mensen die franciscaans willen leven aan herkennen. Met als kapstok het woord ‘beweging’. Wat betekent dat voor jou, letterlijk en figuurlijk? Wat verbindt ons, waaraan herkennen we elkaar? Zonder exclusief te willen zijn, maar vooral als mens van goede wil.
In mijn vorige blog deed ik een aanzet, dank voor de reacties! Je mag de vragen die ik erbij stel natuurlijk overwegen in je hart, maar een mailtje over wat het bij je oproept is ook fijn via info@franciscaansebeweging.nl.
Ik doe weer wat persoonlijke duiten in het zakje. Zijn ze herkenbaar, hoe zie en leef jij het?
Minder
'Minderbroeders' heten de franciscanen. Tekenend voor eenvoud, bescheidenheid en het ideaal van armoede. Wat betekent het voor jou om de wereld te bekijken vanuit een nederig perspectief? Met oog voor de aarde en de arme. Om eenvoudig en bescheiden je weg te gaan? Geen overvloed te verlangen, maar genoegen te nemen met genoeg? Of het nu gaat om materie, om voeding, om relaties, om woorden, om geld: aan hoeveel of hoe weinig heb jij genoeg? Het heeft niets te maken met minderwaardigheid, wel met kiezen voor de waarde van genoeg. Laat dit vooral ook niks zeggen over de wijsheid en levenskracht die je hebt. Het heeft des te meer te maken met de aandacht die je geeft aan dat wat er is, vanuit een houding van dankbaarheid en voldoening. Van daaruit kan zich zoveel ‘schoons’ ontplooien. Het lijkt mij een mooie franciscaanse oefening om steeds weer de beweging naar beneden te maken, met je voeten op de aarde, je ogen open, in verbondenheid met alles wat leeft. Hoe werkt dit voor jou?
Voeding
Waar haal jij je voeding uit? Een volgende keer zal ik het hebben over geestelijk voedsel, maar nu: wat eet en drink jij? Franciscus leefde van wat hem gegeven werd, wat hij aangeboden kreeg, wat mensen kwamen brengen. De meesten van ons kunnen zelf hun boodschappen doen, kiezen naar welke winkel ze gaan, wat ze op hun bord willen en wat ze lekker smaakt. De laatste jaren is er een beweging naar bewuster omgaan met wat je eet: vegetarisch, veganistisch, eerlijk/fair en lokaal, groenten en fruit van het seizoen, vergeten groenten, biologisch? We geven ons steeds meer rekenschap van wat een geweld de aarde is aangedaan door de bodem te vergiftigen en uit te putten, de voedselproductie op te zwepen, voedsel inclusief dieren de hele wereld over te laten transporteren om altijd alles waar je zin in hebt op tafel te kunnen zetten. Maar tomaten in de winter, boontjes uit Afrika, aardbeien van het zuidelijk halfrond, kippen zonder bewegingsruimte: waar smaakt dat naar?
Een volgende vraag is hoeveel energie, water, ‘slaven’arbeid, plastic het heeft gekost voordat het op je bord ligt? Koffie waarvan je niet weet of de boer er een eerlijke prijs voor kreeg, of thee die in een plastic zakje door je kop/pot zwemt – wil je dat? Stapje voor stapje proeven en proberen hoe groen en eerlijk smaakt, het is de moeite waard! Wat heb jij nodig om zo te eten?
Een ander aspect is dan nog: wat doe je met eten dat over is? Per jaar wordt in Nederland per persoon 25 kilo voedsel weggegooid. Probeer eens een tijdje bij te houden hoe goed jij bent in het verwerken van restjes om zo min mogelijk weg te gooien. Je kunt bij de Broeders van Huijbergen een digitaal boekje opvragen met tips voor restverwerking, getiteld: ‘Geef ons heden ons dagelijks brood: maar wat doe je er morgen mee?’.
Vreugde
Vreugde is een belangrijk woord voor Franciscus en de franciscanen. Zonder dat krijgt ‘minder’ en ‘voeding’ een wat zuinige, zure kleur. Maar leven met levensvreugde, blijmoedigheid, opgetogen zijn!? Mij lukt dat niet altijd lukt: blij zijn, stralen, vreugde voelen, en als het moet wordt het natuurlijk sowieso niks. Maar ik vind het wel een uitdaging om dat gevoel (en die uitstraling) meer ruimte te geven. Hein Stufkens formuleerde het in 'Het zevenvoudig pad' zo mooi: "In vreugde leef ik dit leven, om mijn lippen zomaar een glimlach." Zomaar. Zelfs als er niets te lachen valt, glimlach ik, oftewel: zou ik willen glimlachen. Het duurde even voordat ik die glimlach niet meer associeerde met de gemaakte, overdreven (nep-)glimlach, maar voelde hoe die van binnenuit kan komen. Let maar eens op: als je een vriendelijk gezicht hebt, krijg je vaak ook een glimlach terug. Dat is weer zo’n voorbeeld van delen dat vermenigvuldigen wordt. Zoals toen ik me realiseerde dat er opeens iemand naar me lachte: hé, blijkbaar glimlachte ik, zomaar, midden op straat. Die verbinding is zo welkom in deze tijd. Guy Dilweg schreef onlangs een mooi verhaal over Franciscus en broeder Glimlach.
Hoe lukt het jou om vreugde te voelen en uit te stralen?
Groen
En ondertussen kijk ik uit over onze groene tuin. Met volop beweging, door wind, regen, vallende klaproosblaadjes en vliegende vogels. Duif, mus, mees, merel, roodstaart, tuinfluiter. "Ze zaaien niet en ze maaien niet", zei Jezus, "en toch zien ze er zo mooi uit". Ik zaai wel, maai bijna niet, en probeer me geen zorgen te maken over de dag van morgen. Franciscus kan me daarbij helpen. Ik kan nog veel meer vertrouwen op de kracht van zomaar gaan met of zonder stok in mijn hand, van het vertrouwen dat mensen je als vriend zullen ontvangen, van zomaar die glimlach, van luisteren naar de vraag: herstel mijn huis. Dat gemeenschappelijke groenblauwe huis, dat de aarde is, ik hoop dat het ons lukt daar ieder op onze eigen manier voor in beweging te komen. Te bouwen, te bewaren, samen te bewegen in de richting van de hemel op aarde. Of wordt dit nu meer een preek dan een blog? Dan zeg ik ook amen, en hoop dat het waar wordt.
Marjan Bosch schrijft in deze blogserie over franciscaans in beweging zijn, vanuit haar eigen persoonlijke zoektocht en haar ervaringen en leerpunten na elf jaar leven in franciscaans georiënteerde leefgemeenschappen. Ook is Marjan bestuurslid van de Franciscaanse Beweging.